Kan moo Sos Ruleet? Cosaanu Ruleet
Ay wëndelukaay yu bare, benn tur, ak benn dëkk bu mujjee bind ko.
Amul kenn ku kayit wone ne mooy ki sos ruleet. Fo bi ni nu ko xame, mu ngi feeñ ci Pari ci mujjug xarnu 18, di boole wëndelukaay buy wëndeelu bu jóge ci fo yu jiitu ak taabalu pari bu ñu abale ci fowi taabal yu Itali ak yu Àngalteer.
Maam yi
Ñetti fo yu gën a yàgg ñoo joxe pàcc yi. Wëndelukaay yu E.O. (“even-odd”, ñaar-ñaar ak dul ñaar-ñaar) yu Àngalteer ci atum 1740 yi amoon nañu wëndelukaay buy wëndeelu ak ñeent fukki paxjumtukaayPaxBenn ci 37 néeg yu am nimero yi ci rotor bi. Ñu koy wax itam: slot, cup.Jàng lépp → yu ñu màndargaal E walla O ak baljumtukaayBalBal bu tuuti bi ñuy sànni ci yoon wi, safaanook rotor bi. Bal yu tey ivorine walla Teflon lañu, 18–21 mm.Jàng lépp → bu ñu sànni ci kawam; ñu tere leen ci 1745 te ñu wéy di leen fowe moos. Roly-poly, benn fowu Àngalteer bu jiitu, dafa nuroon ak moom. Fowu lotri bu Itali biribi, ñu wax ne ci Genova la tàmbalee ci wetu 1750 te ñu xame ko ci Farañse ni cavagnole, amoon na taabal bu am 70 nimero yu fowkat yi daan teg pari ak mbuus bu ñu daan génne ci benn nimero; nimero bu gañ daan delloo 64 yoon xaalisu pari bi, xaalisu pari bi ci biir (63 ci 1), kon ki moom fo bi daan denc 6 ci 70 cërxaalisCërXaalisu pari bu njëkk bi doxalin walla fowkat di jëfandikoo. Yokkute yi ci cër lañu leen di wax ngir ñu mën a jëfe ci bépp taabal.Jàng lépp → yu ñu teg ci pari yu nekk, njariñu 8,57%. Casanova, mi ko fowe ci atum 1760 yi, wax na ne fowu nax la, te Farañse tere ko ci 1837. Moo indi xalaatu taabalu parijumtukaayTaabalu pariGrillu pari bi ñu bind ci taabal bi. Ñu koy wax itam: taabal, felt, cloth.Jàng lépp → bu am ay nimero ak feyxaalisFeyLi pari bu gañ di delloo, ñu koy wax “X ci 1” ci kaw xaalisu pari bi ñu delloo.Jàng lépp → bu kot bu rey. Hoca, bi ñu daan fowe ci kër buur bu Farañse ci atum 1600 yi, amoon na fanweeri nimero ak njariñu kaasinomatematigNjariñu kaasinoPàcc bi ci xaalisu pari bu nekk bi kaasino bi di denc ci diggante: 2,70% ci ruleetu Tugal.Jàng lépp → bu sukkandiku ci barab yu ñu denc. Kenn ci ñoom nekkul ruleet; ñoom ñépp ñoo di ay waajuram.
Hoca ci kër buur bu Farañse: fanweeri nimero, barab yu kaasino bi. Louis XIV tere ko, ñu wéy di ko fowe.
Biribi ci Itali ak Farañse: taabal bu am nimero, nimero bu ñu génne ci mbuus, kot yu rey.
Wëndelukaay yu E.O. ci kër fo yu Àngalteer: wëndelukaay buy wëndeelu, bal, ñaar-ñaar walla dul ñaar-ñaar. Tere nañu ko ci 1745.
Pari dafay boole wëndelukaay ak taabalu pari bu am nimero. 0 ak 00 ñoom ñaar pax yu kaasino bi lañu.
Fo bu Palais-Royal bi téere nettali bu Lablée (1801) melal ci lu leer.
Fan lañu sose ruleet? Pari, ba 1796
Téere nettali La Roulette, ou le Jour bu Jaques Lablée, bu génn ci 1801, dafay melal benn wëndelukaay ci Palais-Royal ci 1796 bu am nimero 1 ba 36, seerowëndelukaaySeeroBenn pax bu wert bi benn pari benn ci benn, dosen walla kolon du làmboo; mooy cosaanu njariñu kaasino. Ñu koy wax itam: benn seero, 0.Jàng lépp → bu xonqpariXonqPari benn ci benn ci 18 nimero yu xonq yi. Ci Farañse: rouge.Jàng lépp → ak ñaari seeroxeetÑaari seeroPax 00 bi ci wëndelukaayu Amerig. Ndax moo nekk, njariñu kaasino dafay yéeg ci 2,70% ba 5,26%.Jàng lépp → bu ñuulpariÑuulPari benn ci benn ci 18 nimero yu ñuul yi. Ci Farañse: noir.Jàng lépp → yu ñu denc ngir kaasino bi, ak taabalu pari bu am pari yu biir ak pari yu bitipariPari bu bitiPari ci kaase yi wër grill bi: dosen, kolon ak pari benn ci benn.Jàng lépp → lu jege ni ñu mel tey. Mooy melal bu mat bu njëkk te fo bu jamono jii la ba noppi. Palais-Royal mooy gox bu fo ci Pari, am ndigël te ñuy feye galag, ba tere bu 1837 bi dàq fo bi ba ci dëkki ndox mu tàng yu Almaañ.
Bad Homburg ak Kaasinoy Dëkki Ndox yiPari yu Biir ak Pari yu Biti ci Ruleet
Tur wi
Roulette, ci Farañse, “wëndelukaay bu tuuti” la tekki. Baat bi ñu ngi ko jëfandikoo woon ci yeneen fowi wëndelukaay balaa mu dal ci bii: benn sàrt bu 1758 ngir Nouvelle-France, kolonu Farañse ci dexu St Lawrence, tere woon na ba noppi “dé, hoca, faro ak roulette”, ni ko Shelley (1988) wax, te waxul ni roulette boobu mel woon. Ci kayit yu njëkk yu Àngalteer, yenn saa dañu woowe fo bi “roulet” walla melal ko ni “E.O. bu Farañse”. Ci atum 1820 yi, “roulette” benn fo bu ñu xam la woon ci bépp barab ci Tugal.
Ñaari seero yi
Wëndelukaay yu njëkk yu Pari amoon nañu 0 ak 00 ñoom ñaar, te loolu joxoon na kaasino bi njariñu 5,26% ci wëndelukaay bu am 38 pax. Wëndelukaay bu benn seero, pexem njaay la woon bu mag ak rakk yu Blanc ci Bad Homburg ci 1843, ngir xiir fowkat yi jóge ci dëkki ndox mu tàng yi leen di bëre. Wëndelukaay bu Amerig des na ak ñaari seero yi ndax fo bi agsi woon na Amerig balaa coppite bi, te kenn fa amul woon ab bëre bu mu war a jaay lu ko gën a yomb. Yenn wëndelukaay yu njëkk yu Amerig dem nañu sore: benn taabalu pari bu xarnu 19 amoon na nimero 1 ba 28 rekk ak 0, 00 ak jaxaay, daan fey benn nimero 27 ngir 1, njariñu 12,90%, te daan jël 9,68% ci kolonpariKolonFukki nimero ak ñaar ci benn kolon bu taxaw ci taabalu pari bi, dafay fey 2:1.Jàng lépp → yi ak melo yi. Yàggul.
Lu tax mu tasaaru
Ruleet soxlawul xereñ, dafay jeex ci benn simili bu nekk, te dafay may fowkat yu bare ñu teg pari ci benn saa ci kaw kaasino bu mënul a ñàkk ci diir bu yàgg. Ngir ki koy yilif, fo bu mat la: gaaw, yomb, mën na màgg te am na njariñ ci dayo bu ñu xam. Ngir nguur, mën nañu ko jël galag. Fo bi topp na xaalis ak ndigël dale ci Pari ba Homburg ba Monaco ba fépp.
Ruleetu Monte CarloJege ci Yàgg: Yoonu Lim yu Mag yi ci Ruleet
Li soppikuwul
Taabalu pari bi, fey yi (36/n − 1), toftalin bu dogu bu tuur ak liggéeyu croupier bi benn lañu ci melal bu Lablée ak ci wone ci direct tey. Toftalinu nimero yi ci wëndelukaay bi, taxawalukaayu baljumtukaayTaxawalukaayu balBenn ci lëf yu weñ yi ci apron bi yuy tasaare bal bi ci daanu gi. Ñu koy wax itam: canoe, diamond, pin.Jàng lépp → yi ak xàjjalekaayu paxjumtukaayXàjjalekaayu paxXàjjalekaay bu weñ bi nekk ci diggante ñaari pax ci wëndelukaay bi.Jàng lépp → yu suufe yi, ay jëm-kanam yu xarnu 19 lañu ngir lànkk fowkat yi jàng xool bal bi. Benn seero bi mooy coppite bi rekk laal kot yi, te dafa leen gën a rafetal.
Laaj yi
Dafa jéem ay wëndelukaay yuy wëndeelu ci atum 1650 yi ngir yeneen ay lay. Li ñu ko jox cosaan la, du kayit. Xoolal xëtam.
Am na ndigël ci Palais-Royal ba 1837, ba noppi ñu tere ko ba 1907, bi ñu nanguwaatee kaasino yi ci dëkki ndox mu tàng ak dëkki tefes.
Ngir soppante melo yi ci lu wóor te tasaare kaw/suuf ak ñaar-ñaar/dul ñaar-ñaar. Toftalin bi dogu na ci xarnu 19 te soppikuwul.
Mbégte ak Matematig
Jéemal leen ci sa bopp balaa ngay xool tontu yi. Tontu bu nekk dafa làqu; ubbil ko bu nga waajee.
Biribi dafa daan delloo 64 ngir 1 ci benn nimero ci 70, ak xaalisu pari bi: 63 ci 1. Ban njariñu kaasino la loolu? Su joxoon pari ci ñaari nimero, ban feyxaalisFeyLi pari bu gañ di delloo, ñu koy wax “X ci 1” ci kaw xaalisu pari bi ñu delloo.Jàng lépp → moo koy téye ci benn njariñ bi?
Wone tontu bi
Tontu Njariñu kaasino bi 6/70 la, 8,57%. Pari bu ñaari nimero dina fey 31 ci 1, lim bu mat.
Benn nimero dafay gañ benn yoon ci 70 génn te fey 63 cërxaalisCërXaalisu pari bu njëkk bi doxalin walla fowkat di jëfandikoo. Yokkute yi ci cër lañu leen di wax ngir ñu mën a jëfe ci bépp taabal.Jàng lépp →; 69 génn yi des dañuy ñàkk 1: (63 − 69)/70 = −6/70, njariñu kaasino bu 8,57%. Ci beneen wax, bànk bi dafay delloo 64 fu fo bu jubmatematigFo bu jubFo bu kenn ci ñaari wet yi amul njariñ: pari bu nekk am na njëg gi ñu séentu bu seero.Jàng lépp → dina delloo 70.
Pari bu ñaari nimero ci x ci 1 dafay gañ ñaari yoon ci 70 génn: 2x cër yu ñu gañ ak 68 yu ñu ñàkk, njëg gi ñu séentumatematigNjëg gi ñu séentuNjureef ci diggante ci benn pari ci yàgg. −1/37 ci xaalisu pari bi ci bépp pari bu Tugal bu ñu xam.Jàng lépp → bu (2x − 68)/70. Yemalal 2x − 68 = −6: x = 31. Loolu 32 dellu la ngir 1, genn-wàllu 64.
Fey yu Biribi dañuy topp 64/n dellu ngir 1, te 64 dafay xàjjalikoo bu set ci 1, 2, 4, 8, 16 ak 32 nimero, kon pari yooyu dañuy génn yu mat. 36 bu ruleet dafay xàjjalikoo ci 1, 2, 3, 4, 6, 9, 12, 18 ak 36, lu dëppoo ak taabalu parijumtukaayTaabalu pariGrillu pari bi ñu bind ci taabal bi. Ñu koy wax itam: taabal, felt, cloth.Jàng lépp → bu am rëdd yu ñett.
70 nimero yu Biribi, bu ñu leen tegee ci rëdd, dañu bàyyi bérab ngir ñeenti pari yu ñetti nimero. Ci sàrt bi nekk ci ginnaaw njariñu kaasino bu 8,57% bu benn nimero bi, lan la pari bu ñetti nimero war a fey? Lan la fey yu mat yi gën a jege di jënde?
Wone tontu bi
Tontu 20⅓ ci 1. Fey 20 ci 1 dina jënde 10%; fey 21 ci 1, 5,71%.
Sàrt bi ci laaj bi ci kaw: pari ci n nimero dafay fey 64/n dellu ngir 1. Ci ñetti nimero loolu 64/3 = 21⅓ dellu la, walla 20⅓ ci 1, lu benn jetoŋxaalisJetoŋLëf luy wone benn xaalis bu ñu tëral, bu ñuy teg ci taabalu pari bi ngir pari. Ñu koy wax itam: check.Jàng lépp → mënul a fey.
Pari bu ñetti nimero ci x ci 1 dafay gañ 3 yoon ci 70 génn te ñàkk 67 yoon: njëg gi ñu séentu bu (3x − 67)/70. Ci 20 ci 1: −7/70, 10%. Ci 21 ci 1: −4/70, 5,71%.
Wàññi ci ñetteelu cër dafay jënde fowkat bi lu jege benn poñ ak genn-wàll; yokk ko dafay delloo lu jege ñetti poñ. Fanweer ak juróom-benn, ak ay xàjjalikaayam yu bare, dafay musal ruleet ci tànn boobu ci pari yépp lu dul bu juróomi nimero bu Amerig.
Wëndelukaayu jaxaay bu xarnu 19 bi amoon na 31 paxjumtukaayPaxBenn ci 37 néeg yu am nimero yi ci rotor bi. Ñu koy wax itam: slot, cup.Jàng lépp →, 1 ba 28 ak 0, 00 ak benn jaxaay, te fey 27 ngir 1 ci benn nimero. Pari yu kolonpariKolonFukki nimero ak ñaar ci benn kolon bu taxaw ci taabalu pari bi, dafay fey 2:1.Jàng lépp → ak kulóor dañu daan jënde 9,68%. Lan la pari bu ñeenti nimero war a fey, “ngir 1”, ngir jënde lu yem?
Wone tontu bi
Tontu 7 ngir 1, lu jënde 3/31 = 9,68%.
Pari buy fey X ngir 1 dafay delloo X cër, ak xaalisu pari bi, bu gañee. Pari bu ñeenti nimero dafay gañ 4 yoon ci 31, kon dafay delloo 4X cër ngir 31 yu nekk yu ñu teg: njëg gi ñu séentu bu (4X − 31)/31.
Ci 7 ngir 1 loolu −3/31 la, 9,68%, ni kolon yi ak kulóor yi. Ci 8 ngir 1 dina doon +1/31, njariñ ngir fowkat bi. Kon sàrtu wëndelukaayu jaxaay bi (28 − n)/n ci 1 la woon, ñetti paxu kaasino ci 31.
Ngistal ngir ree
Wëndelukaay bu Àngalteer, taabalu pari bu Itali, tur bu Farañse, ñaari seero.
Cosaan yi
- Lablée, J. La Roulette, ou le Jour.
- Kavanagh, T. M. Dice, Cards, Wheels: A Different History of French Culture.
- Schwartz, D. G. Roll the Bones: The History of Gambling.
- Bollman, M. Mathematics of the Big Four Casino Table Games: Blackjack, Baccarat, Craps, & Roulette.
- Shelley, R. Roulette Wheel Study.
- Dictionnaire de l’Académie française, 4th ed.