Jafe-jafe: Wëndelukaayu Bisu Juddu
Ñaata wëndelu laata benn nimero dellu génn? Lu gëna néew lool li ëpp ci nit ñi di foog.
Laaju bésu juddu ci wëndelukaay bu am 37 paxjumtukaayPaxBenn ci 37 néeg yu am nimero yi ci rotor bi. Ñu koy wax itam: slot, cup.Jàng lépp →: ginnaaw 8 wëndelu rekk, mën-mënu am ne benn nimero génn na ñaari yoon dafa ëpp genn-wàll. Fowkat yi dañuy jàppe ñaar-ñaar yi ni ay anam; ñoo di li ñu séentu ci wëndelukaay bu jub.
Laaj bi
Wëndeelal benn wëndelukaayu Tugal bu jub. Ñaata wëndelu ba mën-mënu ammatematigMën-mënu amMën-mënu am benn njureef, dale ko ci 0 ba 1 walla 0% ba 100%. Benn nimero: 1/37 = 2,70%.Jàng lépp → ne ñaari wëndelu ci lu néew wone nañu benn nimero bu yem weesu genn-wàll? Li ëpp ci fowkat yi dañuy foog lu tollu ci 18 walla 19, genn-wàllu 37. Tontu bi 8 la.
Tontu bi
Waññal mën-mënu am ne benn nimero dellu génnul te wàññi ko ci benn. Ginnaaw k wëndelu, p(yépp dañu wuute) = (37/37)(36/37)(35/37)…((38 − k)/37). Ngir k = 8: 1 × 0,973 × 0,946 × 0,919 × 0,892 × 0,865 × 0,838 × 0,811 ≈ 0,44, kon p(benn dellu génn) ≈ 0,56. Ngir k = 14, 0,93 la; ngir k = 20, 0,996 la. Xel dafay juum ndaxte limu ñaar-ñaaru wëndelu yi dafay yokku ni k², te bépp ñaar mën nañu yem.
Lu tax mu am solo ci taabal bi
Benn pànnub njureef bu 20 nimero yu mujj, lu jege saa su nekk dina wone benn nimero bu dellu génn ci lu néew, faral ñaar walla ñett. Fowkat yi dañuy gis “17 génn na ñaari yoon ci fukki wëndelu” te wax ne 17 dafa tàng; waññu bésu juddu bi dafay wax ne benn dellu génn ci biir fukki wëndelu dafay xew 74% ci yoon yi te nimero bi dellu génn, ci mbetteel la. Anam bi dëgg la; li ñu ciy tekki, du dëgg.
Laaj bi ci topp
Ñaata wëndelu ba benn nimero bu ñu tànn, ni 17, génn ñaari yoon? Beneen laaj la bu tontoom gëna mag lool: xaar gi ñu séentu 74 wëndelu la, te mën-mënu am ñaari 17 ci biir 20 wëndelu lu tollu ci 10% la. Wuute gi ci diggante “benn nimero dellu génn” (8 wëndelu) ak “nimero bii dellu génn” (74 wëndelu) mooy wuute gi yépp ci diggante benn anam bu ngay gis ginnaaw ak benn wax lu ñëw bu ngay def ci kanam.
Jéemal ko
Doxalal Fowum Jéem bi ci fukki wëndelu te xool taariix bi. Ci li ëpp dina am benn nimero bu dellu génn. Doxalaat ko. Nimero bi dellu génn dina wuute. Def ko fukki yoon te gis nga laaju bésu juddumatematigJafe-jafeu bisu judduÑaata nit lañu soxla ba ñaar ci ñoom mën a bokk bisu juddu, walla ñaata wëndelu ba benn nimero mën a génnaat. Ci wëndelukaay bu am 37 pax, 8 wëndelu doy na ngir mën-mënu am bu ëpp xaaj.Jàng lépp → bi; def ko junni yoon (simulaatëer yi mën nañu ko) te natt nga ko.
Formil
Laaj yi
Benn la ci lu wóor, ak 37 pax te du 365 fan. 23 nit dañuy jox 50% ci bési juddu; 8 wëndelu dañuy jox 56% ci wëndelukaay bi.
50% ginnaaw lu tollu ci 19 wëndelu. Lu yaru la ba tey.
Déedéet. Ay junniy wëndelu ci benn wëndelukaay mën nañu ko wone; benn dellu génn mukk du ko wone.
Mbégte ak Matematig
Jéemal leen ci sa bopp balaa ngay xool tontu yi. Tontu bu nekk dafa làqu; ubbil ko bu nga waajee.
Benn panno njureef ci wetu wëndelukaayu Amerig dafay wone 16 wëndelu yu mujj yi. Ban mën-mënu am la am ni amul benn nimero bu ci feeñ ñaari yoon?
Wone tontu bi
Tontu Lu jege 2,5%: lu jege 39 panno ci 40 dañuy wone benn nimero bu dellu lu néew-néew.
Demal wëndelu ak wëndelu. Wëndelu bu njëkk bi mën na doon lu mu mën a doon. Bu ñaareel bi war na ko moytu: 37 ci 38. Bu ñetteel bi war na moytu ñoom ñaar: 36 ci 38. Bu fukk ak juróom-benneel bi war na moytu fukk ak juróomi nimero: 23 ci 38.
Fulal: 38/38 × 37/38 × 36/38 × … × 23/38 ≈ 0,0246.
Panno bu amul benn nimero bu dellu mooy bi bari. Panno bu am nimero bu dellu du wax dara ci wëndelukaay bi.
Ci fukki wëndelu ci wëndelukaayu Tugal, ban mën-mënu am la 17 am ngir génn juróomi yoon rekk? Ni benn nimero, ku mu mën a doon, génn juróomi yoon walla lu ëpp? Te ni benn nimero génn ñetti yoon lu néew-néew ci ñeenti wëndelu?
Wone tontu bi
Tontu 17 juróomi yoon rekk: 1 ci 315.576. Benn nimero juróomi yoon walla lu ëpp: lu jege 1 ci 8.333. Benn nimero ñetti yoon walla lu ëpp ci ñeenti wëndelu: 1 ci 349.
17 juróomi yoon: tànnal ban juróom ci fukki wëndelu yi, 252 yoon, bu nekk ak mën-mënu am bu (1/37)⁵ × (36/37)⁵. Boole, 1 ci 315.576.
Benn nimero: ku nekk ci 37 nimero yi am na mën-mënu am bu 1 ci 308.325 ci juróomi génn walla lu ëpp, lu joxe 37 ci 308.325, walla 1 ci 8.333. Li bari bu ñaari nimero yu am juróomi génn ku nekk dañu ko waññ ñaari yoon, waaye dindi ko soppiwul dara ci leeraay bii.
Ñetti yoon ci ñeenti wëndelu: ci benn nimero, 4 × 36 + 1 = 145 ci 37⁴ njureef yu mën a am; ci ku mu mën a doon ci 37 nimero yi, 145/37³ = 1 ci 349.
Ci wëndelukaay bu ñaari seerowëndelukaaySeeroBenn pax bu wert bi benn pari benn ci benn, dosen walla kolon du làmboo; mooy cosaanu njariñu kaasino. Ñu koy wax itam: benn seero, 0.Jàng lépp →, lim yi ci dëppoo 1 ci 359.275, 1 ci 9.243 ak 1 ci 368 lañu. Wuute bi ci diggante “17” ak “benn nimero” mooy jafe-jafeg bésu juddumatematigJafe-jafeu bisu judduÑaata nit lañu soxla ba ñaar ci ñoom mën a bokk bisu juddu, walla ñaata wëndelu ba benn nimero mën a génnaat. Ci wëndelukaay bu am 37 pax, 8 wëndelu doy na ngir mën-mënu am bu ëpp xaaj.Jàng lépp → bi ba tey: am na 37 yoon ngir nga bett.
Ngistal ngir ree
Dara dafay dellu génn ci lu gaaw. Dara doowu, ci mbetteel la.
Cosaan yi
- Feller, W. An Introduction to Probability Theory and Its Applications, Vol. 1.
- Wizard of Odds. “Ask the Wizard”, roulette questions.